HER İKİ TARAFIN ACILARI

HER İKİ TARAFIN ACILARI

Adanın her yerinden çıkan kime ilişkin meydana geldiği bilinmeyen insan kemikleri ise tanı edilmeyi bekliyor. Adanın yegane iki toplumlu komitesi, bulduğu kemiklerin DNA’larını laboratuvarlarda inceleyerek kayıpların kimliklerini saptama etmekte ve bir araya getirdikleri kemikleri de zarar ailelerine teslim etmekte. 1963’te Kıbrıs’taki Rum milliyetçilerin (EOKA- B), Kıbrıs Türk köylerini basarak vatandaşları kurşuna dizmesi; cesetleri kuyulara atarak ya da açtıkları çukurlara gömerek yeryüzünden temizleme operasyonundan 11 sene ardından, 1974 Kıbrıs Harekâtı esnasında bu defa de Kıbrıs Rum köylerinin benzer yollara maruz kaldı. Kurşuna dizilenlerin cesetleri kuyulara, çukurlara atıldı ve Rumlar da benzer Türk hemşerileri benzeri kayıplar listesine girdi. Resmi belgelere göre; 1963-1974 aralarında sebep Türk gerekse Rum tarafında işlenen faili bilinmeyen cinayetlere kurban gidenlerin ve cesetleri arananların sayısı toplamında bin 842. Bunlardan bin 340’ı Kıbrıslı Rum, 502’si de Kıbrıslı Türk. Kıbrıs’ta 1963-64 çağındaki kanlı çatışmalarda olsun; 1974’te Ülkemiz’nin Kıbrıs’a gerçekleştirdiği askeri ameliyatta olsun, adanın her iki kesiminde kayıplara karışanlar, bilhassa Rum tarafında tam olarak bir politik malzeme olarak kullanıldı.

BAŞKANDAN DESTEK

BAŞKANDAN DESTEK

Kayıp Şahıslar Komitesi’nin (KŞK) oluşturulmasında kocaman oyun oynayan BIRLEŞMIŞ MILLETLER’nin zarar kişilerle alakalı sorumlusu Christophe Girod’dan, sebep kazı alanlarına gitmemize gerekse antropoloji laboratuvarına girebilmemiz amaçlı gereken desturu aldıktan ardından Kıbrıs’ın her iki kesiminde yapılmış olan kazı alanlarını ziyaret ettik. KŞK prensiplerine göre; adanın her iki kesiminde eşdeğer sayıda kazılar yapılıyor. Çalışmalarda Kıbrıs Rum tarafındaki kazıların en başında Rum arkeolog varsa yardımcıları Kıbrıslı Türk arkeologlardan; Türk kesiminde yapılmış olan kazıların en başında Kıbrıslı Rum arkeolog varsa yardımcıları Türk arkeologlardan meydana geliyor. Çocuk Türk ve Rum arkeologlar kazı yerlerine gitmeden öncesinde özel bir meydanda eğitimden geçiyorlar. Başlarında İngiliz, Amerikalı üstelik Arjantinli kazı uzmanları var. Kıbrıs’taki kazılara gönüllü olarak ihtisas yapan Arjantin ekibi, efsanevi Che Guevara’nın cesedini arayıp bulan ekip. Esendağ’da görgü şahitlerinin verdiği bilgilerle 6 Türk’ün infaz edilerek içerisine atıldıkları kuyuların yeri saptama edildikten ardından devreye iş makineleri girdi. Kuyuların dibi ve etrafı teker teker zenginleştirildi.

Türk kayıpları Rumlar arıyor

Türk kayıpları Rumlar arıyor

Margarita Kuali (Kazı ekibinin başkanı Rum arkeolog): “Burada partner bir çalışmamız var. Aramızda İngilizce, bazen Helence bazen Türkçe konuşarak anlaşıyoruz. Bu bölgedeki kazılara 2006’da başladık. 6 zarar şahsı arıyoruz. Kuyulardan birinde bir bir zarar şahsı bulduk. Geriye kalanları bulabilmemiz amaçlı 10 farklı kuyuyu açtık ve genişlettik. Açtığımız bu kuyulardan da 5 zarar kişinin kemiklerine rastladık. Ne var ki kemiklerin tümünü bulmak amaçlı çalışmalarımızı sürdürüyoruz.” Güliz Bürüncük’e ise Kıbrıslı Rum meslektaşlarıyla çalışmasındaki hislerini soruyoruz: “Çok sıkı anlaşıyoruz. Kardeş gibiyiz. İlişkilerimiz yalnızca mesai saatleriyle bitmiyor. İşten ardından da birlikteyiz. Acımızı, derdimizi, mutluluğumuzu paylaşıyoruz. Doğum günlerinde, düğünlerde hafta sonlarında beraber oluyoruz. Hani, ölülerimizi dahi beraber arıyoruz desek uydurma olmayacak! Bir dileğimiz umarım bir zaman hep beraber yaşamaktır” diyor. Kıbrıs’ın her iki tarafındaki zarar yakınları 2004’ten ardından yapılmış olan partner çalışmayla en azından onların sonucunu öğrenme fırsatını buluyor. Kıbrıs Türk ve Rum toplumları içinde ortaya konulan partner kazı faaliyetlerinin sonucu olarak toprak altından çıkartılan yakınlarına, DNA testleri yardımıyla kavuşabiliyor ve her bir toplumun bizzat örf ve adetlerine yönelik, yine toprağa defnedebiliyor. Bu da tahmini 1/2 yüzyıllık uzunca bir bekleyişten ardından aileleri en azından hem bir rahatlatıyor; hem bir de yakınlarının ruhunun nitekim şad olduğuna inanıyor.